Σε συνέχεια των Ανακοινώσεων Αποτελέσματα α’ προτεραιότητας για Επικαιροποιήσεις και Μεταφράσεις συγγραμμάτων Αποθετηρίου ΚΑΛΛΙΠΟΣ, Αποτελέσματα β’ προτεραιότητας για Μεταφράσεις συγγραμμάτων Αποθετηρίου ΚΑΛΛΙΠΟΣ μετά την Ενεργή Πρόσκληση 2026, στο παρόν κείμενο τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα όσον αφορά τις τρεις διακριτές, ωστόσο αλληλένδετες, χρηματοδοτούμενες δράσεις για την αναβάθμιση του ΚΑΛΛΙΠΟΥ, του ανοικτού ψηφιακού Αποθετηρίου της ελληνικής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης: α. την Επικαιροποίηση των υφιστάμενων ελληνόγλωσσων Ανοικτών Εκπαιδευτικών Πόρων (ΑΕΠ) του, β. τη Μετάφρασή τους (στην αγγλική γλώσσα), καθώς και γ. τον συνδυασμό των δύο.
α. Η Επικαιροποίηση των ΑΕΠ (συγγραμμάτων, …) που διαμορφώθηκαν στο -προ 10ετίας- πλαίσιο της Δράσης ΚΑΛΛΙΠΟΣ / Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα συνιστά μια εσωτερική-χρονική παρέμβαση.
Επιχειρήματα υπέρ της Επικαιροποίησης των ΑΕΠ
1. Επιστημονική εγκυρότητα και αντοχή σε βάθος χρόνου
2. Ενσωμάτωση θεματικών (Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη / GenAI, …) που δεν υφίσταντο κατά την αρχική συγγραφή
3. Ανανέωση του μαθησιακού/διδακτικού υλικού χωρίς αλλαγή συγγράμματος
4. Διατήρηση και ανάπτυξη της ελληνικής επιστημονικής ορολογίας
5. Αξιοποίηση ελληνικών δεδομένων, νομοθεσίας και μελετών περίπτωσης
6. Εκμετάλλευση των δυνατοτήτων από την ανατροφοδότηση ύστερα από δέκα χρόνια χρήσης
7. Αποκατάσταση τεχνικής ποιότητας και προσβασιμότητας
8. Μείωση του κινδύνου απαξίωσης του Αποθετηρίου ως ανοικτής ψηφιακής συλλογής/βιβλιοθήκης
β. Αντίστοιχα, η Μετάφραση των ΑΕΠ που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο της Δράσης ΚΑΛΛΙΠΟΣ, καθώς και του Έργου ΚΑΛΛΙΠΟΣ+ / Ανοικτά Ακαδημαϊκά Συγγράμματα, αποτελεί μια εξωτερική-χωρική παρέμβαση.
Επιχειρήματα υπέρ της Μετάφρασης των ΑΕΠ (στα αγγλικά, …)
1. Πρόσβαση για μη ελληνόφωνους που φοιτούν στην Ελλάδα
2. Εργαλείο διεθνοποίησης των ελληνικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΕΙ)
3. Ορατότητα της ελληνικής επιστημονικής οπτικής στη διεθνή βιβλιογραφία
4. Χρήση σε διεθνή διαδικτυακά μαθήματα (MOOCs, SPOCs, COIL)
5. Βιβλιογραφικός εντοπισμός και δείκτης αντικτύπου (impact indicator)
6. Παρουσία στα γλωσσικά μοντέλα της επόμενης γενιάς
7. Αξιοποίηση από διεθνείς οργανισμούς/φορείς (επαγγελματικούς,…) εκτός των ΑΕΙ
8. Συμβολή στη γλωσσική δικαιοσύνη στην επιστημονική επικοινωνία
9. Εναρμόνιση με ευρωπαϊκές πολιτικές πολυγλωσσίας και Ανοικτής Εκπαίδευσης/Επιστήμης
γ. Η συνύπαρξη των δύο παρεμβάσεων αποφέρει ωφέλειες που μεμονωμένα ενδεχομένως να μην προσφέρονταν.
Επιχειρήματα υπέρ του συνδυασμού Επικαιροποίησης και Μετάφρασης των ΑΕΠ
1. Διπλή προστιθέμενη αξία: επικαιροποίηση και μετάφραση
2. Επιστημονική επικαιροποίηση ως προϋπόθεση διεθνούς αξιοποίησης
3. Ενίσχυση του μοντέλου των ΑΕΠ (5R ανοικτότητας)
4. Όφελος (και) για το ίδιο το ψηφιακό Αποθετήριο (προώθηση εξωστρέφειας, …)
5. Μετρήσιμοι δείκτες αντικτύπου
6. Βελτίωση της διαλειτουργικότητας (και) μέσω των ανοικτών δίγλωσσων Μεταδεδομένων
7. Αποφυγή της επιστημονικής απαξίωσης χάρη στους «ζωντανούς» πόρους που ανανεώνονται
8. Παιδαγωγική χρησιμότητα για υβριδικά και διεθνή περιβάλλοντα μάθησης
9. Οικονομική και κοινωνική επιπρόσθετη αξία
10. Θεσμική και στρατηγική σημασία για τα ΑΕΙ
11. Συνεισφορά στη συγκρότηση ενός ενιαίου εθνικού ανοικτού οικοσυστήματος γνώσης
Συνοπτικά, η παράλληλη υλοποίηση της Επικαιροποίησης και της Μετάφρασης συνεπάγεται πολλαπλά οφέλη,
με κυριότερα τα εξής:
- Παροχή επικαιροποιημένου επιστημονικού περιεχομένου σε περισσότερες από μία γλώσσες.
- Δημιουργία μιας «γέφυρας ορολογίας» μεταξύ της ελληνικής και της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.
- Καθιέρωση ενός αναγνωρίσιμου προτύπου και μιας «καλής πρακτικής» για τη λειτουργία μιας δυναμικής
-και όχι στατικής- δίγλωσσης υποδομής. - Εξασφάλιση μιας στρατηγικά συντονισμένης παρουσίας της εγχώριας ακαδημαϊκής παραγωγής στο παγκόσμιο
οικοσύστημα εκπαίδευσης και ψηφιακού περιεχομένου, στο οποίο πλέον εντάσσονται και τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) και τα συστήματα Παραγωγής μέσω Ενισχυμένης Ανάκτησης (RAG).
Περαιτέρω επιχειρηματολογία αναφορικά με την αξία και αξιοποίηση των ΑΕΠ, πλέον της ήδη καταγεγραμμένης στο
Ανοικτό αίτημα προς το ΥΠΑΙΘΑ, καθώς και στα αιτήματα χρηματοδότησης των Συγγραφικών Ομάδων προς το Γραφείο
Αρωγής του Έργου, έχει αντληθεί και από άλλες πηγές, όπως από επίσημα έγγραφα πολιτικής ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών (UNESCO, OECD, EU, EUA κοκ.). Οι εκθέσεις των εν λόγω φορέων συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι, μακροπρόθεσμα, μόνο η μεθοδική και ταυτόχρονη εφαρμογή και των δύο παρεμβάσεων μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης. Και αυτό επειδή
η συγκεκριμένη στρατηγική μετασχηματίζει ένα Αποθετήριο Ανοικτής Πρόσβασης, όπως ο ΚΑΛΛΙΠΟΣ, από απλή ψηφιακή πλατφόρμα εναπόθεσης υλικού σε καθοριστικής σημασίας υποδομή για τη βιωσιμότητα της δημιουργίας επιστημονικού/ακαδημαϊκού περιεχομένου στον 21ο αιώνα.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Πηγές / Βιβλιογραφία αναφοράς (με -ενδεικτικά- policy papers, ερευνητικά άρθρα, εμπειρικές μελέτες…)
Adil, H. M., Ali, S., Sultan, M., Ashiq, M., & Rafiq, M. (2024). Open education resources’ benefits and challenges in the academic world:
a systematic review. Global Knowledge, Memory and Communication, 73(3), 274-291. https://doi.org/10.1108/GKMC-02-2022-0049
Aksoy, D. A., Kurşun, E., & Zawacki‐Richter, O. (2025). Factors affecting the sustainability of open educational resource initiatives in higher education: A systematic review. Review of Education, 13(1), e70029. https://doi.org/10.1002/rev3.70029
Atenas, J., Nascimbeni, F., & Havemann, L. (2026). Open educational practices as digital public goods: Promoting resilience, equity and innovation in higher education ecosystems. Journal of Interactive Media in Education, 2026(1). https://doi.org/10.5334/jime.1021
Ebner, M., & Schön, S. (2026). European Universities alliances must embrace open educational resources. Expert Voices. European University Association. https://eua.eu/our-work/expert-voices/european-universities-alliances-must-embrace-open-educational-resources.html
Ebner, M., Schön, S., Gasplmayr, K., Taraghi, B. (2026). Implementing Multilingual MOOCs in European University Alliances with the Help of AI Usage, LTI and Open Licenses: Technical and Organizational Challenges. In: Hamonic, E., Sharrock, R. (eds) Digital Education: Shaping Sustainable Lifelong Learning for All in the Era of AI. EMOOCS 2025. Lecture Notes in Computer Science, vol 15733. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-00056-9_15
European Training Foundation, Nascimbeni, F., Charkazov, A., Bekh, O., Brolpito, A., & Del Ninno, F. (2026). The ETF digital education reform framework 2.0: focus areas and critical factors of contemporary digital education policies in Europe and beyond. Publications
Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2816/3977737
Klimova, B., & Palla, D. (2025). Requirements and preferences for developing an open educational resource platform for users in developing countries. Cogent Education, 12(1). https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2505284
Mishra, S. (2025). A Review of Reviews on Open Educational Resources. Open Praxis, 17(2), 305-325. https://doi.org/10.55982/openpraxis.17.2.851
Nascimbeni, F., Burgos, D., Brunton, J., & Ehlers, U. D. (2024). A competence framework for educators to boost open educational practices in higher education. Open Learning: The Journal of Open, Distance and e-Learning, 39(2), 150–169. https://doi.org/10.1080/02680513.2024.2310538
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2026). OECD Digital Education Outlook 2026: Exploring Effective Uses of Generative AI in Education. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/062a7394-en
Perifanou, M., & Economides, A. A. (2023). Measuring quality, popularity, demand and usage of Repositories of Open Educational Resources (ROER): a study on thirteen popular ROER. Open Learning: The Journal of Open, Distance and e-Learning, 38(4), 315–330. https://doi.org/10.1080/02680513.2022.2033114
Santos-Hermosa, G. (2023). The Role of Institutional Repositories in Higher Education: Purpose and Level of Openness. In: Otto, D., Scharnberg, G., Kerres, M., Zawacki-Richter, O. (eds) Distributed Learning Ecosystems. Springer VS, Wiesbaden. https://doi.org/10.1007/978-3-658-38703-7_4
Schön, S., & Ebner, M. (2025). Beyond Open Access: Open Educational Resources for Legal Clarity, Sustainability, and Digital Sovereignty in European University Alliances. Weizenbaum Journal of the Digital Society, 5(4). https://ojs.weizenbaum-institut.de/index.php/wjds/article/view/5_4_2/209
Shearer, K., Rodrigues, E., Manola, N., Malaguarnera, G., Pronk, M., & Proudman, V. (2025). REPOSITORIES: Key Infrastructure For Maintaining European Research Excellence. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.15119849
Suzina, A. (2025). Multilingual science: discussing language as a place of encounter in knowledge production and exchange. Online Media and Global Communication, 4(1), 165-185. https://doi.org/10.1515/omgc-2024-0058
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2022). The 2019 UNESCO recommendation on Οpen Εducational Resources (OER): supporting universal access to information through quality open learning materials. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000383205
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2023). Open science outlook 1: status and trends around the world. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000387324
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2024). Dubai Declaration on Open Educational Resources (OER):
digital public goods and emerging technologies for equitable and inclusive access to knowledge. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000392271
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2026). Transforming higher education: Global collaboration on visioning and action. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000397582
Zawacki-Richter, O., Müskens, W., Marín, V.I. (2023). Quality Assurance of Open Educational Resources. In: Zawacki-Richter, O., Jung, I. (eds) Handbook of Open, Distance and Digital Education. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-19-2080-6_43
Τελευταία επικαιροποίηση: 13-05-26
Επιμέλεια περιεχομένου: Σταματίνα Κ. Κουτσιλέου, ΥΔ Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής
Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (ΤΚΕΠ ΠαΠελ), Μονάδα Εκδόσεων ΣΕΑΒ-ΕΜΠ